UBND HUYỆN THANH TRÌ

PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO

ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG LỚP 9 LẦN THỨ 1

NĂM HỌC 2017-2018

MÔN: NGỮ VĂN

Ngày kiểm tra: 24 tháng 3 năm 2018

Thời gian làm bài: 120 phút

Phần I (4 điểm). Cho đoạn trích trong tác phẩm “Chiếc lược ngà” - Nguyễn Quang Sáng:

“Sáng hôm sau, bà con bên nội, bên ngoại đến rất đông. Cả con bé cũng theo ngoại nó về. Anh Sáu phải lo tiếp khách, anh như không chú ý đến con nữa.Còn chị Sáu thì lo chuẩn bị đồ đạc cho chồng, chị lo xếp từng chiếc áo, gói ghém đồ đạc vụn vặt vào cái túi nhỏ, chị cứ lúi húi bên chiếc ba lô. Con bé như bị bỏ rơi, lúc đứng vào góc nhà, lúc đứng tựa cửa và cứ nhìn mọi người đang vây quanh ba nó. Vẻ mặt của nó có cái gì hơi khác, nó không bướng bỉnh hay nhăn mày cau có nữa, vẻ mặt nó sầm lại buồn rầu, cái vẻ buồn trên gương mặt ngây thơ của con bé trông rất dễ thương. Với đôi mi dài uốn cong, và như không bao giờ chớp, đôi mắt nó như to hơn, cái nhìn của nó không ngơ ngác, không lạ lùng, nó nhìn với vẻ nghĩ ngợi sâu xa.”

                                                                         ( Trích Sách giáo khoa Ngữ văn 9, tập 1)

1. Đoạn trích trên thuộc tình huống nào của truyện? Nêu ý nghĩa của tình huống ấy.

2. Bằng hiểu biết của em về tác phẩm, hãy cho biết ẩn sau “vẻ nghĩ ngợi sâu xa”của bé Thu là tâm trạng gì?Vì sao Thu có tâm trạng ấy?

3. Câu văn “Vẻ mặt của nó có cái gì hơi khác, nó mặt ngây thơ của con bé trông rất dễ thương.” thuộc kiểu câu gì xét về cấu tạo?

4. Từ hiểu biết của em về tác phẩm, cùng những hiểu biết xã hội của mình, hãy viết đoạn văn khoảng 12 câu nêu suy nghĩ của em về cách ứng xử khi mắc lỗi của giới trẻ hiện nay.

Phần II.(6 điểm). Viết về cảm xúc của mình khi đứng trước di hài Bác, trong bài “Viếng lăng Bác”, Viễn Phương viết:

             Bác nằm trong giấc ngủ bình yên

             Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền

             Vẫn biết trời xanh là mãi mãi

             Mà sao nghe nhói ở trong tim.

( Trích Sách giáo khoa Ngữ văn 9, tập 2)

1. Trong  đoạn thơ trên, tác giả đã sử dụng nhiều hình ảnh thơ đẹp mang ý nghĩa ẩn dụ để nói về Bác. Em hãy chỉ ra một hình ảnh và cho biết ý nghĩa của hình ảnh đó.

2. Bác luôn là nguồn cảm hứng bất tận trong sang tác của các nhà thơ, nhà văn. Hãy kẻ tên một tác phẩm khác trong chương trình Ngữ văn THCS cũng thể hiện cảm xúc trân trọng, kính yêu vô bờ đối với Bác, ghi rõ tên tác giả.

3. Cảm xúc về Bác dồn nén, lắng lại ở khổ ba để rồi vỡ oà trong khổ bốn khi tạm biệt lăng Bác ra về.

a. Chép chính xác khổ thơ thứ tư bài thơ “Viếng lăng Bác” (Viễn Phương).

b. Hãy viết đoạn văn tổng - phân - hợp  khoảng 13 câu phân tích khổ thơ em vừa chép. Trong đoạn văn có sử dụng câu phủ định và phép thế để liên kết (gạch dưới câu phủ định và từ ngữ dùng làm phép thế).

---------------------Chúc các em làm bài tốt -------------------

 

HƯỚNG DẪN CHẤM

BÀI KIỂM TRA KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG LẦN 1

NĂM HỌC 2017-2018

MÔN NGỮ VĂN - LỚP 9

--------------------------------------

Câu

 

Hướng dẫn chấm

Biểu điểm

Phần I

Câu 1

 

 

 

Câu 2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Câu 3

 

 

 

 

 

Câu 4

 

 

- Tình huống thứ nhất: Ông Sáu trở về sau 8 năm xa cách nhưng bé Thu nhất định không chịu nhận ba.

- Ý nghĩa: Nhấn mạnh tình yêu cha sâu đậm của cô con gái nhỏ.

 

- Ẩn sau vẻ nghĩ ngợi sâu xa”của bé Thu là tâm trạng: Hối hận, buồn, nuối tiếc, thương cha, tự hào về cha đồng thời có cả sự bối rối chưa dám nhận ba...

- Lí do:

+ Trong ba ngày nghỉ phép của ba, Thu đã từ chối tình cảm của ba, đã có thái độ và hành động thiếu lễ độ với ba (hối hận...)

+ Đến lúc Thu  nhận ra ông Sáu là cha mình thì đó cũng là lúc chia tay (buồn và nuối tiếc)

 + Được bà ngoại giải thích, Thu đã hiểu nguyên nhân có vết sẹo trên mặt ba nên càng thương và tự hào về ba hơn (thương và tự hào về cha)

+ Mặc dù đã hiểu và trào dâng tình yêu ba nhưng vì trót mắc lỗi nên Thu vẫn bối rối chưa dám nhận ba (bối rối chưa dám nhận ba)

(Học sinh có thể trả lời tách hoặc gộp từng cung bậc cảm xúc và lí do)

 

Câu văn “Vẻ mặt của nó có cái gì hơi khác, nó không bướng bỉnh hay nhăn mày cau có nữa, vẻ mặt nó sầm lại buồn rầu, cái vẻ buồn trên gương mặt ngây thơ của con bé trông rất dễ thương.” thuộc kiểu câu ghép.

 

 

* Kiểu văn bản: Nghị luận xã hội từ một tác phẩm văn học

* Vấn đề cần bàn luận: “Cách ứng xử khi mắc lỗi của giới trẻ hiện nay”

* Nội dung: Học sinh có thể có các cách diễn đạt khác nhau song cần đảm bảo nội dung:

- Mắc lỗi: là hành vi gây tổn hại tới người khác. Đây là điều  không ai tránh khỏi dù không muốn nhưng quan trọng là thái độ, cách ứng xử của mỗi người sau khi mắc lỗi.

- Cách ứng xử của giới trẻ hiện nay:

+ Đa số biết chủ động nói lời “xin lỗi”, có những việc làm thiết thực khắc phục hậu quả sau lỗi lầm để xây dựng mối quan hệ tốt đẹp, để xóa bỏ những hờn giận, hiểu lầm... Đây là cách ứng xử lịch sự, văn minh thể hiện nhân cách đẹp, xây dựng những mối quan hệ tốt đẹp...

+ Bên cạnh đó cũng còn không ít bạn trẻ chưa biết nói lời “xin lỗi”, thậm chí còn vô tâm trong lời nói, việc làm, gây tổn thương cho người khác một cách vô tình hay cố ý... Đây là cách ứng xử sai lầm, cần thay đổi

- HS lấy dẫn chứng trong văn học và đặc biệt là dẫn chứng trong cuộc sống để chứng minh.

- HS biết rút ra bài học nhận thức và hành động cho bản thân mình và mọi người.

* Hình thức:

- Đúng hình thức một đoạn văn, đảm bảo số câu theo quy định

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục, mạch lạc

 

4,0 đ

0.5

 

 

 

1,5

0.5

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

0,5

 

 

 

 

 

1,5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Phần II

Câu 1

 

 

 

 

 

Câu 2

 

 

 

Câu 3

  1.  
  2.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Học sinh có thể chọn một trong hai hình ảnh ẩn dụ và nêu ý nghĩa: +Vầng trăng: Vừa gợi sự vĩ đại, trường tồn vừa gợi vẻ đẹp tâm hồn thanh cao, sáng trong của Bác.

+ Trời xanh: Khẳng định sự vĩ đại, trường tồn của Bác.

 

 

- Học sinh có thể kể tên một trong hai tác phẩm:

+ “Đêm nay Bác không ngủ” – Minh Huệ

+ “Đức tính giản dị của Bác Hồ” – Phạm Văn Đồng

 

Chép chính xác khổ thơ thứ tư bài thơ “Viếng lăng Bác”

*Viết đoạn:

1. Hình thức:

- Đúng hình thức đoạn tổng – phân – hợp

- Số câu:  khoảng 13 câu ( >< 2 câu)

- Có sử dụng câu phủ định và phép thế ( chú thích rõ)

2. Nội dung:

* Chủ đề: Cảm xúc lưu luyến, bịn rịn của tác giả Viễn Phương và những người con miền Nam trước khi ra về đã được thể hiện thật xúc động ở khổ cuối bài thơ "Viếng lăng Bác.”

* Câu thơ đầu khổ như một lời giã biệt:

- Mai về miền Nam: ý thức về thời gian chia tay, về sự xa cách của không gian ( Nam Bắc đôi đường)

- Thương trào nước mắt: biểu cảm trực tiếp diễn tả nỗi đau kìm nén nay vỡ òa thành dòng nước mắt– tình cảm lưu luyến, bịn rịn không muốn rời xa.

* Ba câu thơ sau: Ước nguyện hóa thân vào cảnh vật quanh lăng, mãi bên Bác:

- Điệp ngữ “muốn làm”, phép liệt kê, hình ảnh ẩn dụ -> ước nguyện tha thiết, cháy bỏng được hóa thân vào cảnh vật quanh lăng để mãi bên Bác, kính dâng Bác những gì tốt đẹp nhất:

+ Làm con chim – dâng tiếng hót

+ Làm đóa hoa – dâng sắc hương

+ Làm cây tre – mãi trung hiếu

- Hình ảnh cây tre xuất hiện lặp lại (kết cấu đầu cuối tương ứng) nhưng có sự phát triển về ý thơ: nếu ở khổ 1, từ hình ảnh hàng tre được trồng quanh lăng Bác tác giả khái quát thành hình ảnh biểu tượng cho phẩm chất của dân tộc và con người Việt Nam thì ở khổ cuối này có sự vận động ý thơ theo chiều ngược lại: Từ cảm xúc  lưu luyến, khát khao được ở bên Bác đến ước mong được hóa thân thành một cây tre cụ thể bên lăng Bác, mãi bên Bác. Hình ảnh nhân hóa, ẩn dụ "cây tre trung hiếu" còn là biểu tượng cho ý chí của cả dân tộc nguyện trung thành theo lí tưởng cách mạng Hồ Chí Minh=> gợi  tình cảm sắt son, tấm lòng hiếu trung của toàn dân tộc hướng về Bác.

- Cả khổ thơ là những câu thơ không chủ thể thể hiện tình cảm dành cho Bác không chỉ của riêng ai. Tiếng lòng của Viễn Phương cũng là tiếng lòng của tất cả những người con đất Việt.

- Kết thúc bài thơ là sự xa cách về không gian địa lí nhưng tâm lí, cảm xúc thì vẫn luôn gần gũi bởi hình ảnh Bác luôn được khắc sâu trong tâm hồn, trái tim mỗi người dân Việt Nam.

 * Kết đoạn: Khẳng định niềm xúc động của tác giả khi được ra thăm lăng Bác, lưu luyến, bịn rịn trước khi ra về.

 

6,0 đ

1,0

 

 

 

 

 

0,5

 

 

 

4,5

0,5

4,0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lưu ý:

  • Trên đây chỉ là những gợi ý, tổ chấm cần trao đổi, thống nhất để đánh giá.
  • Giám khảo căn cứ các mức điểm trên để chấm phù hợp.
  • Điểm toàn bài là tổng điểm của cả ba phần, làm tròn đến 0,5 điểm.